Senin, 14 Desember 2015

Kisi Kisi Bahasa Sunda

Wawacan nyaéta jenis karya sastra (boh fiksi atawa non-fiksi) Sunda nu wangunna nuturkeun pola pupuh. Seni macakeun wawacan sok disebut beluk. Kecap wawacan téh asalna tina kecap 'waca' anu hartina 'maca', ku kituna bisa disebutkeun yén ayana wawacan di tatar Sunda téh sabada masarakatna geus barisaeun maca, umumna di kalangan pasantrén jeung para ménak.

Wawacan mangrupa carita anu didangdingkeun jeung digelarkeunana dina puisi pupuh. Ditilik tina wangunna, carita wawacan téh mangrupa carita anu kauger ku guru lagu, guru wilangan, sering gunta-ganti pupuh, jeung umumna paranjang.

Ari maca wawacan biasana sok ditembangkeun, disebutna beluk. Ayana éta beluk biasana dipidangkeun lamun aya salametan, kariaan, atawa aya anu ngalahirkeun, jeung réa-réa deui. Maca wawacan téh sering gunta-ganti pupuh.[1] Ari pupuh anu sok ditembangkeun taya lian kinanti, asmarandana, sinom, jeung dangdanggula, sedengkeun pupuh nu séjén mah teu pati sering dipaké.


1.      Pantun adalah cerita tutur dalam bentuk sastraSunda lama yang disajikan secara paparan (prolog), dialog, dan sering kali dinyanyikan.
2.      Bagianpantun
·        Rajah Pantun
Menta idin kakaruhun lantaran rek ngamimitian mantun
·        NarasiPantun
Nyaritekeun
·        DeskripsiPantun
Bagian anu ngagambar keuntingkah paripolah tokoh carita dina hiji kajadian
·        Dialog
Paguneman antaraparapalakuna
·        Monolog
nyaritasoranganatawanyaritadinajero hate
·        Rajah Panutup
rajah panutupmahdihaleuangkeunana pas diakhircaritapantun.
3.      Pupuhdinawawacan
·        Asmarandana, ngagambarkeun rasa kabirahian, deudeuhasih, nyaah.
·        Balakbak, ngagambarkeunheureuyatawabanyol.
·        Dangdanggula, ngagambarkeunkatengtreman, kawaasan, kaagungan, jeungkagumbiraan.
·        Durma, ngagambarkeun rasa ambek, gedéhaté, atawasumanget.
·        Gambuh, ngagambarkeunkasedih, kasusah, atawakanyeri.
·        Gurisa, ngagambarkeunjelema nu ngalamunatawamalaweung.
·        Jurudemung, ngagambarkeun nu bingung, susahkupilakueun.
·        Kinanti, ngagambarkeun nu keurkeselnungguan, deudeupeun, atawakanyaah.
·        Lambang, ngagambarkeun nu resepbanyoltapibanyol nu ayapikiraneunana.
·        Magatru, ngagambarkeun nu sedih, handeueulkukalakuansorangan, mapatahan.
·        Maskumambang, ngagambarkeunkanalangsaan, sedihbaringeneshaté.
·        Mijil, ngagambarkeunkasedihtapibarigedéharepan.
·        Pangkur, ngagambarkeun rasa ambek nu kapegung, nyanghareupantugas nu beurat.
·        Pucung, ngagambarkeun rasa ambekkadirisorangan, atawakeuheulkulantaranteupanujuhaté.
·        Sinom, ngagambarkeunkagumbiraan, kadeudeuh.
·        Wirangrong, ngagambarkeun nu kawiwirangan, érakupolahsorangan.
·        Ladrang, ngagambarkeun nu resepbanyolbarinyindiran
4.      Judulwawacansarengpembuatna
·        R.MemedSatrahadiprawiramenulis:WawacanEndenSaribanon.
·        R.Satjadibratamenulis:Wawacan Sastra-sastri.
·        TubagusDjajadilagamenulis:WawacanKidungSunda.
·        Mas Natawisastramenyadur:WawacanBispuradja.
·        R.H. BoerhanKartadiredjamenulis:WawacanNatasungkawa.
·        M.KartadimadjamenulisWawacanJakaSundang.
·        R.MachjarAnggaKusumahDinatamenulis:WawacanNalakaSuraboma.
·        EngkaWidjajamenulis:WawacanLutungKasrung.
·        Nyi R. SitiHadidjahmenulis:WawacanRusiah Nu Kasep.
·        M.A.Salmunmenyadur:ArjunaWiwahadalambentukwawacan yang diberijudulMintaraga.
·        M.Sastradiredjamenyadur:WawacanDamarWulandanWawacanPrabuUdayana.
5.      Ciriciriartikel
·        Memilikiisi yang bersumberpadafaktadantidakhanyasekedarrealita;
·        Berisikantulisan yang singkat, padat, jelasdantuntas;
·        Hasiltulisannya original;
·        Sifatnyafaktualdenganmengungkapkanberbagai data yang diketahuiolehpengarang;
·        Isi atauuraiankarangannyasesuaifakta yang diperolehdarinarasumberatauobjeknya, jaditidakhanyahasilpemikiransipenulis;
·        Isi artikelbisaberupapemaparanmengenaibiografiseorangtokoh, peristiwa, kisahperjalananseseorang, argumentasi, hasilriset, beritaterkinidls;
·        Gagasan yang diangkatharusmenyangkutkebutuhan para pembacaataukhalayakumum.
6.      Kecapanteuran
·        Gek (diuk)
·        Rap (make, biasana d larapkeun kana pakean/bajucalanajeungsajabana nu kaitanajeungawak)
·        Pok (ngomong)
·        Hing (leweh/ceurik)
·        Am (dahar)
·        Rot/regot (nginum)
·        Rut (ngising)
·        Wer (kiih)
·        Reup/dug (sare)
·        Korejat/kuniang (hudang)
·        Jung (nangtung)
·        Berebet (lumpat)
·        blus (asup)
·        Bru (labuh)
·        Terekel (naek)
·        Jrut (turun)
·        Jleng/Gajleng (luncat)
·        Bret (pegat)
·        Brét/breg (hujan)
·        Bray (caang/beurang)
·        Gur/Jegur (hurung)
·        Bek (neunggeul)
·        Ras (inget)
·        Les (leungit/poho)
·        Cek (ngadek)
·        Plas (nigas)
·        Tel (antel/keuna)
·        Sut (nyundut)
·        Pel (napel)
·        Clak (tumpak) jeung rea2 deui.